Alan Greenspan, szef Rezerwy Federalnej, zmarł w wieku 100 lat

Alan Greenspan, ekonomista, który przewodniczył Rezerwzie Federalnej w latach 1987(-)2006 i stał się prawdopodobnie najbardziej wpływowym bankierem centralnym w nowoczesnej historii, zmarł w poniedziałek w wieku 100 lat. Jego żona, dziennikarka NBC Andrea Mitchell, potwierdziła, że przyczyną były powikłania choroby Parkinsona.

Podsumowanie

• Greenspan pełnił funkcję szefa Rezerwy Federalnej przez prawie dwie dekady, powołany przez czterech różnych prezydentów, co czyni go drugorzędnym pod względem najdłużej służącym szefem banku centralnego.
• Jego kadencję otworzył Black Monday w październiku 1987 roku, kiedy indeks Dow Jones Industrial Average (^DJI) spadł o 22,6 procenta w jednej sesji, co wciąż jest rekordem procentowego spadku w ciągu jednego dnia.
• Ukuł on frazę "nieracjonalna eksurancja" w grudniu 1996 roku, termin, który okazał się proroczy na kilka lat przed krachem dot-comowym.
• Po krachu dot-comowym Rezerwa Federalna pod przewodnictwem Greenspana obniżyła stawkę referencyjną z 6,5 procent do 1 procenta w ciągu dwóch lat, tempo złagodzenia, które było wówczas najbardziej agresywnym w historii banku centralnego.
• Krytycy wiązali jego złagodzoną politykę pieniężną z bąblem mieszkaniowym, który poprzedził kryzys finansowy z 2008 roku, podczas gdy sam Greenspan kwestionował taką charakteryzację.

Od Washington Heights do stanowiska szefa Rezerwy Federalnej

Greenspan urodził się w Nowym Jorku w 1926 roku i wychowywał się w Washington Heights, dzielnicy, która wówczas była gęsto zaludniona przez żydowskich imigrantów z Europy. Jego ojciec pracował jako makler giełdowy. Greenspan studiował klarnet w Juilliard, zanim zmienił swoje ambicje na ekonomię, ukończył Uniwersytet Nowojorski summa cum laude w 1948 roku z tytułem licencjata w tej dziedzinie. Wrócił na magisterium w 1950 roku i uzyskał doktorat z NYU w 1977 roku.

Przed służbą rządową Greenspan pracował w Brown Brothers Harriman i Krajowej Radzie Konferencji Przemysłowej, obecnie znanej jako Conference Board, a następnie otworzył własną firmę konsultingową. Jego pierwszy udział w polityce publicznej nastąpił, gdy prezydent Richard Nixon mianował go na szefa Rady Doradców Ekonomicznych w 1973 roku, w samym środku arabskiego embarga naftowego i kryzysu Watergate. W swojej autobiografii "The Age of Turbulence" opublikowanej w 2007 roku Greenspan przyznał, że postrzegał tę rolę zasadniczo jako stanowisko opiekuna. Jego przesłuchanie potwierdzające odbyło się 8 sierpnia 1974 roku, w tym samym dniu, w którym Nixon ogłosił swoją rezygnację.

Służył pod prezydentami Geraldem Fordem do 1977 roku, a następnie powrócił do konsultingu prywatnego, zanim prezydent Ronald Reagan powołał go w 1987 roku na zastąpienie Paula Volckera w Rezerwie Federalnej. To, co nastąpiło, było kadencją ukształtowaną przez prawie każdy poważny wstrząs gospodarczy końca dwudziestego i początku dwudziestego pierwszego wieku.

Black Monday i kształtowanie politycznej tożsamości

Przewodnictwo Greenspana rozpoczęło się pod natychmiastową presją. Black Monday, 19 października 1987 roku, widział spadek Dow o 22,6 procenta jego wartości w jednej sesji handlowej. Pod względem procentowym ta strata pozostaje największym jednodziowym spadkiem w historii indeksu. Greenspan napisał później, że to właśnie ten kryzys zmuszył go do komfortowego podejmowania krytycznych decyzji politycznych, zmianę dla kogoś, kto długo opisywał siebie jako bardziej komfortowy pracujący za kulisami niż na świetle fleszy. "Ekstrawersja nie należy do mnie," napisał jasno w swojej autobiografii.

Ta samookreślona nieśmiałość stworzyła interesujący paradoks. Greenspan stał się jedną z najbardziej obserwowanych postaci w globalnych finansach, każde jego wypowiedzenie było w stanie poruszyć rynki obligacji i akcji na różnych strefach czasowych. Opracował to, co stało się znane jako "Fedspeak", celowo zawiłe stylu komunikacji mający na celu zaciemnienie intencji banku centralnego. Opisał tę strategię prywatnie inwestorowi private equity David Rubiensteinowi w jego programie Bloomberg TV, mówiąc: "Opracowałem słownictwo, które nikt nie mógł całkowicie zrozumieć". Dużą część tej prozy, zauważył, pisał w wannie z powodu przewlekłej choroby pleców.

Nieracjonalna eksurancja i cykl dot-comowy

W grudniu 1996 roku Greenspan w swoim przemówieniu zadał pytanie, czy wyceny akcji odzwierciedlają "nieracjonalną eksurancję", i fraza natychmiast wbudowała się w słownictwo rynkowe. Akcje technologiczne kontynuowały wzrost przez jeszcze mniej więcej trzy lata, zanim Nasdaq osiągnął szczyt w marcu 2000 roku i rozpoczął załamanie, które wymazało biliony w wartości papierowej.

Odpowiedź Rezerwy Federalnej była szybka i duża w skali. Między 2001 a 2003 rokiem Komitet Otwartego Rynku obniżył stopę funduszy federalnych z 6,5 procent do 1 procenta, kompresję 550 punktów bazowych, która była wówczas najbardziej agresywnym cyklem złagodzenia, jaki kiedykolwiek zastosował bank centralny. Obniżki stóp zmiękkiły recesję, która następowała po załamaniu dot-comowym i ekonomicznym wstrząsom z 11 września, ale krytycy argumentowali, że zasadziły również nasiona kolejnego kryzysu, utrzymując kredyt sztucznie tanią przez przedłużony okres.

Koncepcja "Greenspan Put" weszła do finansowego leksykonu w tym okresie. Idea była prosta, inwestorzy zakładali, że Rezerwa Federalna obniży stopy procentowe agresywnie, gdy ceny aktywów spadną ostro, efektywnie ograniczając ryzyko spadkowe i zachęcając do jeszcze większego podejmowania ryzyka. Ta niejawna gwarancja, argumentowali, pomogła napompować bąbel mieszkaniowy, który ostatecznie pękł w 2007 i 2008 roku. Greenspan odrzucił bezpośrednią winę. "Nikt nie przewidział kryzysu z 2008 roku," powiedział Rubiensteinowi, cytując Międzynarodowy Fundusz Walutowy i samą Rezerwę Federalną jako instytucje, które również go nie zobaczyły. Dodał, że przewidywał korektę mieszkaniową, ale nie znał jej czasu, i że nie zrobiłby nic inaczej.

Ratowanie LTCM: ryzyko systemowe w praktyce

Dekadę przed kryzysem finansowym Greenspan zmierzył się z tym, co było wówczas najwyraźniejszym nowoczesnym przykładem ryzyka systemowego na rynkach finansowych. Long Term Capital Management, fundusz obligacji i walut o wartości 125 miliardów dolarów założony przez weterana Salomon Brothers Johna Meriwethera, liczył wśród swoich ekonomistów laureatów Nagrody Nobla Myrona Scholesa i Roberta Mertona. Strategia funduszu łączyła agresywne wykorzystanie instrumentów pochodnych z ekstremnie wysokim lewarowaniem, a przez lata przynosiła zwroty, które zdawały się potwierdzać jego niebotycznie wysokie opłaty zarządzania.

Przez mniej więcej sześć tygodni w lecie 1998 roku kaskada błędnych zakładów na rynkach wschodzących wyczerpała ponad 4 miliardy dolarów z bazy kapitałowej funduszu. Obawy nie dotyczyły tylko inwestorów LTCM. Przymusowa likwidacja jego ogromnych, powiązanych pozycji groziła destabilizacją banków i funduszy emerytalnych, które miały ekspozycję na fundusz, potencjalnie wyzwalając szerszą blokadę rynku kredytowego. Greenspan opisał to w swojej autobiografii jako "spiralę śmierci", która mogłaby się odbić na całej gospodarce światowej.

Prezes Federal Reserve Bank of New York Bill McDonough zwołał główne instytucje Wall Street i skomponował pakiet ratunkowy w wysokości 3,5 miliarda dolarów, który dał LTCM wystarczająco czasu na zdyscyplinowane zamknięcie swoich pozycji, zamiast sprzedaży w panice. W swojej późniejszej zeznaniach przed Kongresem Greenspan bronił interwencji, powołując się na szkody pośrednie, jakie nieporządne niepowodzenie spowodowałoby dla uczestników rynku znacznie poza samym funduszem. Ten epizod stał się szablonem do myślenia o ryzyku zbyt dużego, aby upaść, koncepcja, która powróciłaby ze znacznie większą siłą dekadę później.

Co liczby mówią o spuściźnie polityki Greenspana

Ocena dorobku Greenspana wymaga jednoczesnego utrzymywania dwóch rzeczy. Ekspansja gospodarcza lat 90. była najdłuższym pokojowym boomem w ówczesnej historii Stanów Zjednoczonych, a jego zarządzanie kolejnymi wstrząsami, od Black Monday do kryzysu rynków wschodzących w 1998 roku i następstw 11 września, powstrzymało każdorazowo szkody systemowe. Jego następca Ben Bernanke odziedziczył zarówno szablon polityki agresywnych obniżek stóp, jak i konsekwencje ery taniej kredytu, ostatecznie biorąc stopy referencyjne do zera i wdrażając ilościowe łagodzenie na niespotykaną dotychczas skalę.

Krytycznym punktem danych jest trajektoria stóp po krachu dot-comowym. Stopa funduszy federalnych wyniosła 6,5 procent w styczniu 2001 roku i osiągnęła 1 procent w czerwcu 2003 roku, gdzie pozostała przez pełen rok, zanim rozpoczął się cykl zacieśniania. Ten przedłużony okres akomodacyjnej polityki zbiegł się z szybkim przyspieszeniem cen mieszkań w Stanach Zjednoczonych. Krajowy indeks cen domów S&P Case(-)Shiller wzrósł mniej więcej o 50 procent między 2002 a 2006 rokiem. Czy ta korelacja odzwierciedla przyczynowość i jak dużo odpowiedzialności spada konkretnie na Rezerwę Federalną w porównaniu z laxem regulacją finansową, pozostaje kontrowersyjne w literaturze akademickiej.

Po stronie fiskalnej Greenspan był konsekwentnie bardziej jastrzębowaty niż jego rekord monetarny mogłby sugerować. Już w 2018 roku mówił Rubiensteinowi, że rząd federalny prowadził deficyt mniej więcej jedna biliona dolarów rocznie, że dług jako procent PKB szybko rósł, i że ostateczne rozliczenie będzie się samonapędzać. Twierdził, że obniżki podatków, w tym obniżka stawki korporacyjnej z pierwszej kadencji prezydenta Trumpa, były obronne tylko wtedy, gdy połączone z równoważnymi zmianami dochodów lub wydatków. "Nie możesz mieć obniżkę podatków bez znalezienia dochodów gdzie indziej," powiedział wyraźnie. Wyraził wątpliwość, czy reforma mogłaby wygenerować utrzymany wzrost PKB na poziomie 3 procent lub wyższym bez zajęcia się strony wydatków budżetu.

Po Rezerwie Federalnej

Greenspan opuścił stanowisko szefa w 2006 roku, gdy Ben Bernanke go zastąpił. Utrzymywał niższy profil publiczny na emeryturze, ale okresowo wypowiadał się na temat ujemnych stóp procentowych, prewencyjnych obniżek stóp Rezerwy Federalnej i trajektorii długu federalnego. W listopadzie 2020 roku, w wieku 94 lat, powiedział CNN, że kontrolowanie koronawirusa powinna być natychmiastowym głównym priorytetem prezydenta Bidena i opisał pandemię jako coś, czego nie ma w jego zawodowym doświadczeniu.

Nowo powołany szef Rezerwy Federalnej Kevin Warsh odwołał się do Greenspana na swojej ceremonii zaprzysiężenia w ubiegłym miesiącu. "Przewodniczący Greenspan był pierwszy, który powiedział mi i pokazał mi, co ta rola wymaga," powiedział Warsh podczas ceremonii w East Room, zobowiązując się wypełnić stanowisko szefa "energią i celem, dokładnie tak, jak zrobił to przewodniczący Greenspan."

Zmarły senator republikański John McCain żartował kiedyś, tylko częściowo na serio, że podparłby Greenspana w Rezerwie Federalnej w stylu "Weekend at Bernie's", gdyby kiedykolwiek zmarł, uwaga, która uchwyciła stopień, w jakim szef utożsamiał się z samą instytucją.

Często zadawane pytania

Jak długo Alan Greenspan pełnił funkcję szefa Rezerwy Federalnej?

Greenspan przewodniczył Rezerwie Federalnej od sierpnia 1987 roku do stycznia 2006 roku, kadencja prawie 19 lat. To czyni go drugim najdłużej służącym szefem w historii banku centralnego. Powołali go czterech różnych prezydentów, Ronald Reagan, George H.W. Bush, Bill Clinton i George W. Bush.

Co to jest "Greenspan Put" i dlaczego ma znaczenie?

Greenspan Put odnosi się do powszechnego przekonania rynku, że Rezerwa Federalna pod przewodnictwem Greenspana obniży stopy procentowe agresywnie, gdy ceny akcji spadną ostro, efektywnie stawiając pułap pod wartości aktywów. Krytycy argumentują, że ta niejawna gwarancja zachęciła do nadmiernego podejmowania ryzyka na rynkach finansowych w późnych latach 90. i na początku 2000 roku.

Czy Greenspan był odpowiedzialny za kryzys finansowy z 2008 roku?

Sam Greenspan odrzucił ten wniosek, argumentując, że żadna instytucja, w tym MFW lub Rezerwa Federalna, nie przewidziała kryzysu. Analizy po kryzysie wskazały na jego przedłużony okres niskich stóp procentowych i jego filozoficzną preferencję dla minimalnych regulacji finansowych jako czynniki przyczyniające się, choć akademicka debata nad przyczynowością pozostaje otwarta.

Co Greenspan miał na myśli, mówiąc o "nieracjonalnej eksurancji"?

Greenspan użył tej frazy w grudniowym przemówieniu z 1996 roku, aby opisać zachowanie inwestorów charakteryzujące się licytacją cen aktywów znacznie powyżej poziomów uzasadnionych podstawowymi fundamentami. Termin stał się trwale związany z bąblem technologicznym z końca lat 90., który osiągnął szczyt na początku 2000 roku przed załamaniem.

Kariera, która określiła erę bankowania centralnego

Śmierć Greenspana w wieku 100 lat zamyka historię kariery, która rozciągała się od Białego Domu Nixona przez pandemię COVID(-)19. Zapis, który pozostawił, jest naprawdę mieszany w taki sposób, że tylko istotne kadencje bywają, długa ekspansja, wiele kryzysów powstrzymanych, ramy polityki, które kształtowały kolejne pokolenie bankierów centralnych, i nierozstrzygnięte pytania o długoterminowe koszty taniej pieniądza. Hołd Warsha na jego własnym zaprzysiężeniu sugeruje, że instytucjonalna waga Greenspana będzie odczuwana przez jakiś czas jeszcze.